Về Trung Quốc và Bắc Triều Tiên: Sức mạnh của Điểm yếu và Giới hạn của Quyền lực

Ngày 18 tháng 4 năm 201710: 48 AM ET

Bình luận

KENNETH POMERANZ

Khi Tổng thống Trump nói rằng nếu Trung Quốc không giúp giải quyết vấn đề Bắc Triều Tiên, “chúng ta sẽ giải quyết vấn đề mà không có họ” hoặc gợi ý tưởng thưởng Bắc Kinh nếu BK làm cho Bình Nhưỡng hành sử, người ta hiểu rõ điều đó nói gì (nếu có gì) về Ý định của Hoa Kỳ.

Trong khi đó, tuyên bố ​​của Phó Tổng thống Pence tại khu vực phi quân sự hôm thứ hai – nhấn mạnh đến cách người Mỹ “giải quyết” vấn đề tại Syria và Afghanistan, và nói rằng Trung Quốc cần tạo áp lực nhiều hơn với Bình Nhưỡng – cho thấy không có sự bất đồng ý kiến ​​thực sự về các mục tiêu, vấn đề là ai sẽ đi những bước khó khăn để đạt được điều đó.

 

Nhưng chúng ta cũng nên hỏi điều đó có nghĩa gì khi “giải quyết” vấn đề Triều Tiên khỏi quan điểm của Trung Quốc và chính phủ Trung Quốc của Đặng Tiểu Bình có thể làm thế nào?

Bắc Kinh không có thiện cảm với Kim Jong Un – kẻ đã sát hại Kim Jong Nam là anh mình đã sống nhiều năm ở Ma Cao và có mối quan hệ tốt đẹp với các quan chức Trung Quốc – đã gây ra một mối quan hệ căng thẳng hơn.

Trung Quốc thích Bán đảo Triều Tiên phi hạt nhân hơn, đặc biệt là nếu Hàn Quốc sau đó sẽ từ bỏ việc triển khai hệ thống phòng thủ tên lửa THAAD do Mỹ thiết kế. Ngược lại, kho vũ khí hạt nhân của Bắc Triều Tiên mở rộng, có khả năng dẫn tới việc quân sự hoá ở Hàn Quốc và Nhật Bản và các xung đột về mục tiêu của Trung Quốc; Chiến tranh trên bán đảo sẽ là một thảm họa.

Vì vậy, Bắc Kinh đang xiết chặt một số ốc vít: từ chối các các chuyến hàng than (mang lại ngoại tệ khan hiếm cho Triều Tiên); Nói về việc cắt giảm các chuyến hàng dầu lửa, có thể sẽ gây thiệt hại cho Bình Nhưỡng; Và bắt giữ một số người can dự vào buôn lậu.

Nhưng tổng thể, thương mại Trung Quốc-Bắc Triều Tiên, chiếm khoảng 85% tổng kim ngạch thương mại của Bình Nhưỡng, đã tăng đáng kể so với năm ngoái, bất chấp những sự khiêu khích của Kim và các thành phần thu được từ một số thử nghiệm tên lửa của Hàn Quốc cho thấy nguồn gốc Trung Quốc. Không có gì đáng ngạc nhiên khi một số người Mỹ thấy là cần gây áp lực nhiều hơn với Bắc Kinh, từ đó Bắc Kinh sẽ gây áp lực mạnh hơn với Bình Nhưỡng.

Điều đó không đơn giản – vì vài lý do nhỏ, và một lý do lớn.

 

Lựa chọn khó khăn của Bắc Kinh

Hầu hết các doanh nghiệp nhà nước khổng lồ của Trung Quốc ít có liên hệ với Bắc Triều Tiên; Họ có quá nhiều lợi ích ở những nơi khác thay vì chịu rủi ro bị trừng phạt để theo đuổi những lợi nhuận hạn chế. Các doanh nghiệp nhỏ hơn thường thấy buôn lậu có nguy cơ cao, và Bắc Kinh thường không thể kiểm soát được, bởi vì chính quyền địa phương bảo vệ họ.

Điều này phản ánh một cái gì đó về Trung Quốc mà nhiều người phương Tây bỏ sót: Cộng hòa Nhân dân trong thực tế ít tập trung hơn là có vẻ như vậy. Tại bất kỳ thời điểm nào, Bắc Kinh có thể đưa ra một vài ưu tiên hàng đầu và thực hiện việc thực thi cơ sở rất ấn tượng của họ – thử nghĩ coi: kiểm soát sinh sản bắt buộc chẳng hạn.

 

Nhưng cái giá phải trả để thực hiện một cách có hiệu quả tại địa phương đối với những vấn đề này là Bắc Kinh nhìn theo cách khác với nhiều vấn đề khác. Sự sắp xếp này nảy sinh từ các tình huống bất ngờ lịch sử, nhưng bây giờ thật khó khăn để kết nối vào hệ thống. Thường thường Bắc Kinh thậm chí còn sử dụng nó một cách tích cực, vì nó cho phép các thử nghiệm địa phương có thể lơ đi nếu thất bại.

Nhưng nó cũng liên quan với nạn tham nhũng lan tràn của chế độ, và với phản ứng chậm chạp đối với các khiếu nại phổ biến về ô nhiễm, chỉ kể hai vấn đề, cả hai đều phản ánh mối quan hệ chặt chẽ giữa các quan chức địa phương và các doanh nghiệp có lợi nhuận. Giấu các dữ liệu cơ bản với cấp trên là phổ biến.

Và một khi chúng ta thấy Bắc Kinh khó khăn lựa chọn về các vấn đề tạo áp lực tuân thủ đầy đủ, thì không có gì đáng ngạc nhiên khi các lệnh trừng phạt của Bắc Triều Tiên không đứng đầu danh sách.

Có lẽ họ sẽ làm như thế, nếu các thành phần cứng rắn của Bắc Kinh thấy Kim đe doạ đến an ninh của BK nhiều, tỷ  như, tham nhũng tại nhà. Và cuộc nói chuyện gây cấn về cả hai mặt của cuộc tranh cãi rõ ràng đã báo động Trung Quốc. Nhưng điều đó không có nghĩa là làm suy yếu Kim là con cách họ ưa thích.

Điểm yếu của Bắc Triều Tiên như một Sức mạnh

Ở đây có vấn đề lớn hơn. Kim có sức mạnh của điểm yếu: có nghĩa là Kim có thể không hợp tác mà không phải lo lắng quá nhiều về việc bị cắt đứt, chính vì Trung Quốc biết chế độ của Kim rất dễ bị tổn thương và không muốn nó sụp đổ. (Nước này không phải đối mặt với nạn đói như những năm 1990, nhưng việc cắt giảm các hàng hoá chiến lược có thể gây ra một cuộc khủng hoảng chính trị.)

Nếu chính phủ Kim bị sụp đổ, số lượng lớn người tị nạn sẽ tràn sang Trung Quốc. Ngay cả khi quá trình chuyển tiếp sau-Kim trở nên khá trật tự, nó sẽ dẫn đến một liên minh Hoa Kỳ-Đại Hàn giáp biên giới với Trung Quốc và cũng là một viễn cảnh Bắc Kinh không mong đợi.

Và nếu quá trình chuyển tiếp không trật tự – một kịch bản có khả năng xảy ra cao hơn – cơn ác mộng sẽ đi theo. Có thể là cuộc tranh giành giữa các phe quân đội để kiểm soát vũ khí hạt nhân hiện có của Triều Tiên – có thể dễ dàng thu hút quân đội Hàn Quốc, Hoa Kỳ và Trung Quốc vào mà không có đường phân cách rõ ràng, và / hoặc đưa nhóm Bắc Triều Tiên rơi vào tuyệt vọng sử dụng vũ khí hạt nhân trước khi mất chúng hoặc phóng kho vũ khí quy ước khổng lồ vào Seoul. Tiếp tục leo thang sau đó có thể xảy ra.

Về lâu về dài, trong khi Bắc Kinh có thể sống với một Hàn Quốc thống nhất đã nổi lên một cách hòa bình và xa cách với Mỹ, thật khó để biết được trường hợp nào trong hai trường hợp này có thể được đảm bảo. Do đó, giữ được Bắc Triều Tiên trong khi hy vọng có được một số cải cách, phi hạt nhân hóa và công nhận – con đường dường như trong những năm 90 – không còn nghi ngờ gì nữa, Trung Quốc là một nước đầy hứa hẹn hơn bất kỳ kịch bản nào liên quan đến việc thực thi các biện pháp chế tài toàn diện.

Kim biết điều này, tất nhiên, điều đó có nghĩa là Kim biết rằng Bắc Kinh có thể sẽ không làm suy yếu ông ta nhiều. Đó là một mối quan hệ mà người Mỹ nên nhận ra, vì Washington thường giúp duy trì các chính phủ mà họ không thể cải cách: Nam Việt Nam và chính phủ Karzai ở Afghanistan là hai ví dụ đặc biệt gây đau đớn. Người chủ đe doạ cắt đứt cuộc sống của khách hàng; Khách hàng doạ chết; Người chủ thối lui; Lặp đi lặp lại. Đối với Kim, đó là một trò chơi đá gà nguy hiểm, nhưng không phải là một trò điên – có vẻ như ít điên hơn – theo quan điểm của ông ta – là đối mặt với sự thù địch của Mỹ mà không có một răn đe hạt nhân.

Sự tương tự về mối quan hệ của Bắc Kinh với Bình Nhưỡng và mối quan hệ của Washington với Sàigòn, dĩ nhiên là không chính xác – nhưng không bằng những cách an ủi đặc biệt. Hành sử của Nam Việt Nam dẫn dắt Washington làm như vậy vì Nam VN đã ngăn cản Sài Gòn giành được sự hỗ trợ trong nước để tự đứng vững. Trái lại, Bình Nhưỡng dường như vẫn kiểm soát được chính trị và dường như có thể tồn tại chịu đựng khổ cực hơn nữa so với những gì người dân đang trải qua. Tuy nhiên, nó gây ra một mối đe dọa lớn lao hơn nhiều cho những người khác hơn là những gì Sài Gòn đã gây ra.

Do đó, Hoa Kỳ cần Trung Quốc làm tốt hơn. Nhưng điều đó đòi hỏi cả hai phải cùng nhau tìm ra hỗn hợp cà rốt và cây gậy là gì để có thể hoạt động hữu hiệu trên chính Bình Nhưỡng hơn là mong đợi Bắc Kinh sẽ đưa Bình Nhưỡng đến với chúng ta nếu chúng ta chỉ làm nó đáng giá.

________________________________________

Kenneth Pomeranz là giáo sư đại học về lịch sử và ngôn ngữ và văn minh Đông Á tại Đại học Chicago và là cựu chủ tịch của Hiệp hội Lịch sử Hoa Kỳ. Cuốn sách gần đây nhất của ông là Lịch Sử Thế Giới Cambridge (2015), trong đó ông đồng biên tập các ấn phẩm trên khắp thế giới từ năm 1750.

 

Http://www.npr.org/sections/parallels/2017/04/18/524341304/on-china-and-north-korea-the-strength-of-weakness-and-the-limits-of-power

TNT

Advertisements
Bài này đã được đăng trong Bài Các Trang Web. Đánh dấu đường dẫn tĩnh.

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s